Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) to stan, w którym serce przestaje skutecznie pompować krew. Poszkodowany nie reaguje i nie oddycha albo oddycha nieprawidłowo. Zadzwoń pod 112, od razu zacznij uciskać klatkę piersiową i jak najszybciej użyj defibrylatora AED – urządzenie poprowadzi Cię głosem krok po kroku.
Czym jest nagłe zatrzymanie krążenia?
Nagłe zatrzymanie krążenia, w skrócie NZK, oznacza, że serce przestaje skutecznie pompować krew. Mózg i inne narządy przestają dostawać tlen. Bez szybkiej pomocy niedotlenienie mózgu może zostawić trwałe uszkodzenia albo zakończyć się śmiercią.
NZK zawsze wynika z ustania pracy jednego z trzech układów: krążenia, oddechowego albo ośrodkowego układu nerwowego. Gdy jeden z nich przestaje działać, pozostałe nie utrzymają organizmu przy życiu.
Jak rozpoznać NZK?
Wyobraź sobie, że w sklepie starszy mężczyzna nagle osuwa się na podłogę. Ma zamknięte oczy i nie odpowiada. Tak często wygląda początek NZK. Rozpoznasz je po dwóch objawach:
- brak reakcji – poszkodowany nie odpowiada na głos ani na dotyk,
- brak prawidłowego oddechu – klatka piersiowa się nie unosi albo pojawiają się tylko rzadkie, nieregularne westchnienia (tzw. oddech agonalny).
Oddech sprawdzaj nie dłużej niż 10 sekund: patrz, czy klatka piersiowa się unosi, słuchaj i spróbuj wyczuć wydech na policzku. Tętna nie badaj – podczas akcji ratunkowej skupiasz się na ocenie oddechu.
Przećwicz to, zanim będzie potrzebne
W stresie robimy to, co mamy przećwiczone. Na szkoleniu każdy uczestnik uciska klatkę piersiową na fantomie i używa AED treningowego.
Co robić krok po kroku?
Postępowanie przy NZK
- Sprawdź, czy miejsce jest bezpieczne dla Ciebie i poszkodowanego.
- Sprawdź reakcję i oddech – nie dłużej niż 10 sekund.
- Zadzwoń pod numer 112 albo poproś o to konkretną osobę. Poproś też kogoś o przyniesienie najbliższego AED.
- Od razu zacznij uciskać klatkę piersiową.
- Gdy AED dotrze, włącz go i wykonuj polecenia głosowe.
- Prowadź resuscytację do przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego.
Obsługę urządzenia opisujemy dokładnie w poradniku Jak użyć defibrylatora AED?
Jak prowadzić resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO)?
Dobrze prowadzona RKO to najważniejszy element pomocy przy NZK. Uciski klatki piersiowej podtrzymują przepływ krwi, a oddechy ratownicze dostarczają tlen.
- uciskaj na głębokość 5–6 cm,
- utrzymuj tempo 100–120 uciśnięć na minutę,
- po każdym uciśnięciu pozwól klatce piersiowej wrócić do wyjściowego kształtu,
- jeśli umiesz podawać oddechy ratownicze, wykonuj 30 uciśnięć na zmianę z 2 oddechami; każdy oddech trwa około 1 sekundy, aż klatka piersiowa się uniesie.
Jeśli nie umiesz albo nie możesz podawać oddechów, uciskaj klatkę piersiową bez przerw. Uciskanie szybko męczy, dlatego gdy na miejscu jest druga osoba, zmieniaj się z nią co 2 minuty.
Dlaczego liczy się każda minuta?
Podczas NZK mózg bardzo szybko zostaje bez tlenu. Tymczasem dojazd zespołu ratownictwa medycznego może trwać ponad 10 minut. Dlatego najwięcej zależy od świadków zdarzenia.
RKO podtrzymuje krążenie i chroni mózg do czasu defibrylacji. Defibrylacja, czyli impuls elektryczny podany przez defibrylator AED, przerywa chaotyczną pracę serca i daje mu szansę wrócić do prawidłowego rytmu. Im szybciej poszkodowany ją dostanie, tym większa szansa na przeżycie – z każdą minutą zwłoki spada ona o około 10%. RKO prowadzona do czasu defibrylacji spowalnia ten spadek.
Dlaczego AED powinien być blisko ludzi?
Na tym opiera się publiczny dostęp do defibrylacji (PAD, z ang. Public Access Defibrillation). Chodzi o to, żeby AED wisiał w sklepach, urzędach, szkołach i zakładach pracy, a świadek mógł go użyć jeszcze przed przyjazdem karetki.
Jeśli odpowiadasz za bezpieczeństwo w firmie, przeczytaj, jak wdrożyć AED w firmie. Sam sprzęt nie wystarczy – ludzie muszą wiedzieć, co robić. Na szkoleniu praktycznym przećwiczysz RKO i obsługę AED na fantomie.
