AED (ang. Automated External Defibrillator) to automatyczny defibrylator zewnętrzny – przenośne urządzenie do ratowania osoby w nagłym zatrzymaniu krążenia. Po przyklejeniu elektrod AED analizuje rytm serca i zaleca wyładowanie elektryczne tylko wtedy, gdy jest ono wskazane. Komunikatami głosowymi prowadzi Cię krok po kroku, więc może go użyć także osoba bez przygotowania medycznego.
Co oznacza skrót AED?
AED to skrót od angielskiego Automated External Defibrillator, czyli automatyczny defibrylator zewnętrzny. W Polsce przyjęła się nazwa „defibrylator AED”. Formalnie to powtórzenie – „defibrylator” i „AED” oznaczają to samo urządzenie.
Na czym polega defibrylacja?
Podczas nagłego zatrzymania krążenia serce nie pracuje prawidłowo i nie pompuje krwi. Defibrylacja to impuls elektryczny o dużej energii, który przechodzi przez mięsień sercowy. Przerywa chaotyczną pracę serca – działa jak „restart” – i daje mu szansę wrócić do prawidłowego rytmu.
Defibrylacja jest częścią resuscytacji, a nie jej zamiennikiem. Między wyładowaniami wciąż trzeba uciskać klatkę piersiową. Kluczowy jest czas: im szybciej poszkodowany dostanie wyładowanie, tym większa szansa na przeżycie. Liczą się pierwsze minuty, czyli czas, zanim przyjedzie karetka.
Szukasz AED dla swojej firmy lub instytucji?
Dobór zaczyna się od miejsca i ludzi: ile osób jest w budynku, czy AED ma wisieć na zewnątrz, kto będzie go używał.
Jak działa AED?
Urządzenie od pierwszej chwili mówi, co robić. Część modeli pokazuje też polecenia na ekranie lub za pomocą ikon. Przebieg zawsze jest podobny:
- Włączasz AED i słuchasz poleceń.
- Przyklejasz dwie elektrody na odsłoniętą klatkę piersiową – miejsca pokazują rysunki na elektrodach.
- AED przez elektrody analizuje rytm serca.
- Jeśli wyładowanie jest wskazane, urządzenie samo się do niego przygotowuje i ostrzega, żeby nikt nie dotykał poszkodowanego.
- Wyładowanie wyzwalasz przyciskiem albo – w modelach automatycznych – AED podaje je sam.
- Wracasz do uciśnięć klatki piersiowej. Co 2 minuty AED ponownie analizuje rytm.
AED zapisuje też przebieg akcji ratunkowej, w tym zapis EKG i podane wyładowania. Część urządzeń podpowiada, jak prowadzić RKO: gdzie położyć dłonie oraz jak głęboko i w jakim tempie uciskać. Pełną instrukcję znajdziesz w poradniku Jak użyć defibrylatora AED?
Czy AED może zaszkodzić poszkodowanemu?
AED przed każdą decyzją analizuje pracę serca. Wyładowanie zaleca tylko wtedy, gdy rytm się do tego kwalifikuje. Jeśli serce pracuje prawidłowo albo rytm nie wymaga defibrylacji, urządzenie nie pozwoli podać impulsu i poleci kontynuować uciski. Musisz pamiętać o jednym: w chwili wyładowania nikt nie dotyka poszkodowanego. Najczęstsze obawy, np. o mokre podłoże czy rozrusznik serca, wyjaśniamy w tekście Fakty i mity o AED.
Jakie są rodzaje defibrylatorów?
| Rodzaj | Kto decyduje o wyładowaniu | Dla kogo |
|---|---|---|
| Manualny | użytkownik, który sam ocenia zapis EKG i ustawia energię | lekarze, ratownicy medyczni, szpitale i karetki |
| AED półautomatyczny | urządzenie zaleca wyładowanie, użytkownik naciska przycisk | każdy świadek zdarzenia: firmy, szkoły, miejsca publiczne |
| AED automatyczny | urządzenie po ostrzeżeniu samo podaje wyładowanie | każdy świadek zdarzenia: firmy, szkoły, miejsca publiczne |
Do firm i przestrzeni publicznej przeznaczone są defibrylatory AED – półautomatyczne lub automatyczne. Defibrylator manualny wymaga wiedzy medycznej i jest przeznaczony dla personelu medycznego.
Gdzie powinien być AED?
Tam, gdzie przebywa dużo ludzi i gdzie karetka nie dotrze w kilka minut: w biurach, zakładach pracy, sklepach, urzędach i szkołach. Urządzenie powinno wisieć w widocznym, oznakowanym miejscu. Rozmieszczenie planujemy tak, żeby dotarcie do najbliższego AED zajmowało około 90 sekund. Jeśli planujesz zakup, przeczytaj, jak dobrać defibrylator AED, albo zobacz modele, z którymi pracujemy. Do obsługi AED nie trzeba kursu, ale szkolenie praktyczne pozwala oswoić się z urządzeniem i działać pewniej.
