Jeśli osoba zadławiona kaszle i mówi, zachęcaj ją do kaszlu i nie zostawiaj jej samej. Jeśli nie może mówić ani skutecznie kaszleć, pochyl ją do przodu i wykonaj do 5 uderzeń między łopatki, a potem do 5 uciśnięć nadbrzusza – na zmianę, aż drogi oddechowe się udrożnią. Gdy straci przytomność, wezwij pomoc pod numer 112 i rozpocznij resuscytację.
Czym jest zadławienie?
Zadławienie to sytuacja, w której pokarm albo inne ciało obce blokuje drogi oddechowe. Utrudnia to oddychanie albo całkowicie je uniemożliwia. Bez tlenu komórki, także komórki mózgu, zaczynają obumierać – dlatego liczy się czas.
Dorośli najczęściej dławią się jedzeniem. Dzieci – cukierkami i drobnymi przedmiotami, np. monetami albo częściami zabawek. Najbardziej narażone są dzieci i osoby starsze.
Zadławienie częściowe czy całkowite?
- Częściowe: poszkodowany oddycha, choć z trudem, mówi, nabiera powietrza i kaszle. Reaguje na to, co mówisz.
- Całkowite: poszkodowany nie może mówić, kaszel jest słaby albo go nie ma, oddycha z dużym trudem lub wcale. Często pokazuje gestem, że się dusi. Może stracić przytomność – to stan bezpośredniego zagrożenia życia.
Uderzenia w plecy i uciśnięcia nadbrzusza warto przećwiczyć
Na szkoleniu ćwiczysz postępowanie przy zadławieniu dorosłego, dziecka i niemowlęcia – na fantomach i kamizelkach treningowych.
Zadławienie częściowe: wspieraj kaszel
Kaszel to naturalny sposób organizmu na usunięcie ciała obcego. Twoje zadanie:
- zachęcaj do kaszlu i mów spokojnie, że kaszel pomaga,
- nie zostawiaj poszkodowanego samego, dopóki oddech nie wróci do normy,
- jeśli kaszel słabnie albo przestaje być skuteczny, wezwij pomoc pod numer 112 lub 999 i działaj jak przy zadławieniu całkowitym.
Zadławienie całkowite u dorosłego: krok po kroku
Uderzenia w plecy i uciśnięcia nadbrzusza
- Stań z boku, lekko za poszkodowanym, i pochyl go do przodu.
- Wykonaj do 5 energicznych uderzeń nasadą dłoni między łopatki. Po każdym sprawdź, czy ciało obce się wysunęło.
- Jeśli to nie pomogło, stań za poszkodowanym i obejmij go. Połóż pięść powyżej pępka, chwyć ją drugą dłonią i energicznie pociągnij do siebie i ku górze. Powtórz do 5 razy.
- Jeśli poszkodowany nadal się dławi, powtarzaj na zmianę 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć nadbrzusza.
- Poproś kogoś o wezwanie pomocy pod numer 112 lub 999. Jeśli nikogo nie ma obok, zadzwoń samodzielnie i włącz głośnik.
Po uciśnięciach nadbrzusza poszkodowany powinien pokazać się lekarzowi, nawet jeśli czuje się dobrze.
Co zrobić, gdy osoba zadławiona straci przytomność?
- Połóż ją na plecach, na twardym podłożu.
- Wezwij pomoc pod numer 112 lub 999. Podaj adres i opisz stan poszkodowanego. Nie rozłączaj się pierwszy – dyspozytor powie, kiedy ma wszystkie informacje, i może prowadzić Cię przez kolejne kroki.
- Rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO): uciskaj środek klatki piersiowej na głębokość 5–6 cm, w tempie 100–120 uciśnięć na minutę.
- Jeśli widzisz ciało obce w jamie ustnej, usuń je. Nie szukaj go palcem na ślepo.
- Kontynuuj RKO do przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego albo do powrotu prawidłowego oddechu.
Więcej o resuscytacji przeczytasz w poradniku Nagłe zatrzymanie krążenia.
Jak pomóc dziecku i niemowlęciu?
Objawy zadławienia są podobne jak u dorosłych, ale technika pomocy jest inna.
Niemowlę (do 1. roku życia)
- Połóż niemowlę brzuchem na swoim przedramieniu, głową niżej niż tułów. Podtrzymuj głowę dłonią, trzymając kciukiem i palcem wskazującym za żuchwę.
- Wykonaj do 5 uderzeń w plecy między łopatki. Sprawdzaj, czy ciało obce się wysuwa.
- Jeśli to nie pomogło, obróć niemowlę na plecy i wykonaj do 5 uciśnięć klatki piersiowej dwoma palcami na środku mostka.
- Powtarzaj uderzenia w plecy i uciśnięcia klatki piersiowej. Nie uciskaj brzucha niemowlęcia.
Starsze dziecko
Postępuj jak u dorosłego i dopasuj pozycję do wzrostu dziecka. Małe dziecko do uderzeń w plecy możesz przełożyć przez kolano, głową w dół. Do uciśnięć nadbrzusza przyklęknij za dzieckiem.
U dziecka i niemowlęcia również wezwij pomoc pod numer 112 lub 999. Gdy dziecko straci przytomność, rozpocznij RKO i postępuj zgodnie z poleceniami dyspozytora.
Jak zapobiegać zadławieniom?
- Podawaj dziecku jedzenie w kawałkach dopasowanych do wieku. Unikaj twardych cukierków i gumy do żucia, uważaj na orzechy.
- Pilnuj dziecka przy posiłku i dbaj, żeby jadło w odpowiedniej pozycji.
- Trzymaj drobne przedmioty poza zasięgiem małych dzieci.
- Jedz bez pośpiechu i nie jedz w nietypowych pozycjach.
Uderzenia w plecy i uciśnięcia nadbrzusza trudno wykonać dobrze tylko na podstawie opisu. Na szkoleniu praktycznym z pierwszej pomocy przećwiczysz je na kamizelce treningowej i na fantomach.
